30 juni 2020 Meer nieuws

Vitaliteit bodem onder druk

De overheid moet ingrijpen om de vitaliteit van de bodem te herstellen, adviseert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur in het rapport 'De bodem bereikt'. In het advies wordt de bollenteelt expliciet genoemd als teelt met grote gevolgen voor de bodem.

Voedingsstoffen en restanten van chemie verdwijnen naar het oppervlaktewater en de bodem kampt met een lager organische stofgehalte en een afnemende bodembiodiversiteit. Dat effect is niet exclusief voor de bollenteelt, ook in de akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt is hier sprake van. De bollenteelt wordt wel genoemd als sector waarin de effecten het sterkst zijn.

Onvoldoende effect

De bodem in Nederland verzuurt, vermest, verdroogt, verdicht en is steeds kwetsbaarder. De maatregelen van de overheid tot nu toe hebben onvoldoende effect en de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) adviseert een ‘stevige aanpak’. De klimaatverandering vraagt een vitalere bodem, want nu staan natuur, bosbouw en landbouwopbrengsten onder druk. ‘De zorg voor vitale bodems is een verantwoordelijkheid van de samenleving als geheel, maar de overheid heeft hierin ook een belangrijke taak.’

'Meer wet- en regelgeving niet de oplossing'

LTO Nederland onderschrijft het belang van goed bodembeheer en is blij met de belangstelling voor de bodem. De organisatie waarschuwt echter voor nog meer wet- en regelgeving die de ruimte voor verdergaande verbetering inperkt en averechts zal uitwerken voor de leefomgeving. LTO Nederland ziet de aanbeveling van Rli aan het kabinet om met wet- en regelgeving te sturen op vitalere bodems niet als dé oplossing. ‘Onze ervaring leert dat meer middelvoorschriften, vastgelegd in wet- en regelgeving, in het algemeen vaak averechts uitwerken voor integrale doelen die gesteld worden aan onze leefomgeving’, laat LTO weten.

Vakmanschap

Duurzaam bodembeheer en bodemvruchtbaarheid zijn volgens LTO de basis voor het bedrijfsrendement en gewasopbrengst voor iedere boer en tuinder. "De aandacht, investeringen en vakmanschap die de afgelopen jaren door een steeds bredere groep landbouwers voor verbetering van de bodem wordt aangewend, is in de rapportage onvoldoende belicht, terwijl daar de gewenste verandering vandaan moet komen", aldus Claude van Dongen, portefeuillehouder Bodem- en Waterkwaliteit bij LTO Nederland.

Sturen

De overheid moet sturen op meervoudig bodemgebruik, bijvoorbeeld opslag van water in combinatie van natuur of het vastleggen van koolstof in combinatie met landbouw. Precieze aanwijzingen voor de aanpak geeft de raad niet. Wel suggereert de raad het opzetten van een monitorings- en kennissysteem om informatie te verzamelen over de bodemvitaliteit, het aanpassen van onder meer pacht-, mest- en fiscaal beleid, op maat gesneden beloningsvormen en de invoering van schadeherstelmaatregelen.

'Kunstmatige omstandigheden'

De raad richt de blik specifiek op de bollen, omdat die teelt ‘speciale, vaak kunstmatige omstandigheden’ vraagt. Waterstanden worden laag gehouden worden, maar in droge tijden wordt veel beregend. Dat leidt volgens de gegevens van de raad in het westen van het land tot kweldruk en een hoge zoutbelasting. ‘Bollen hebben voedingsstoffen nodig voordat de mineralisatie van organische stof in de bodem in het voorjaar op gang is gekomen. Ook zijn bollen gevoelig voor schimmel- en virusziekten. Bij de bloembollenteelt verdwijnt tweederde van de gebruikte middelen naar het oppervlaktewater ongeveer een derde naar de bodem. Een gering deel verdwijnt naar het grondwater. Er zijn aanwijzingen dat dit alles leidt tot een lager organisch stofgehalte van de bodem en vermindering van de bodembiodiversiteit, waardoor telers op zoek gaan naar nieuwe methoden of gronden’, stelt de raad.