7 maart 2019 Meer nieuws

'Spuitverbod in omgeving zwangeren en kinderen'

Er moet een spuitverbod komen in de omgeving van zwangere vrouwen en kleine kinderen. Dat bepleit toxicoloog Martin van den Berg, die het voorlopige rapport over het effect van gewasbescherming op de omgeving heeft gekregen. De conclusies die worden getrokken op basis van het gelekte overheidsrapport zijn voorbarig, stelt de KAVB. De organisatie hekelt het gebrek aan nuance en context in de berichtgeving over het rapport door het programma Zembla.

Het RIVM is in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bezig met het Onderzoek Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden (OBO). De voorlopige uitkomsten zijn gedeeld met de klankbordgroep, waarin behalve de KAVB onder meer ook LTO, milieuorganisaties en de Stichting Bollenboos zitten, maar het definitieve rapport komt naar verwachting in april uit. Tijdens de laatste bijeenkomst met de klankbordgroep gaf het RIVM aan dat stoffen zijn gevonden in de omgeving. "Over de schadelijkheid is niets gezegd en daar was ook nog niets van bekend. Wij gaan er van uit dat het veilig is", zegt adjunct-directeur André Hoogendijk, die in de klankbordgroep zit. Toen is ook besproken dat de uitkomsten nog niet naar buiten zouden komen.

Gezonder

Hoogendijk vindt het lastig reageren op een concept-rapport dat hij niet heeft. "We hebben wel de resultaten van het zogenoemde verkennend gezondheidsonderzoek, die in juli 2018 zijn gepresenteerd. Er werden toen geen duidelijke verbanden gevonden tussen gezondheid en de nabijheid van landbouwpercelen. Mensen die dichtbij landbouwpercelen wonen bleken gemiddeld juist iets gezonder te zijn dan personen die daar verder vandaan wonen."

Niet meer spuiten

De voorlopige cijfers zijn wel in handen gekomen van de redactie van Zembla. De onderzoeksjournalisten hebben vervolgens projectleider Roel Vermeulen van het OBO gevraagd naar de bevindingen. Vermeulen zegt op de website van Zembla: 'De belangrijkste conclusie is dat wij in lucht en in huisstof hogere concentraties aantreffen van bestrijdingsmiddelen bij omwonenden binnen 250 meter'. Hij bedoelt hogere concentraties dan bij omwonenden die verder dan 250 meter van een perceel met bollen wonen. Vervolgens adviseert toxicoloog Martin van den Berg van de Universiteit van Utrecht, tevens collega van Vermeulen, dat niet meer gespoten moet worden in de buurt van woonkernen zolang niet duidelijk is hoe schadelijk de stoffen zijn.

Geen antwoord

Van den Berg heeft het concept-onderzoek naar eigen zeggen gezien en hij benadrukt dat het risico voor zwangere vrouwen en peuters niet is vast te stellen. Volgens de toxicoloog wordt al zes jaar gewacht op een antwoord op de vraag wat het risico voor deze groep is. "Het rapport geeft daar geen antwoord op. Wel is het evident dat binnen een straal van honderden meters verhoogde concentraties gevonden worden in de urine en voor een aantal bestrijdingsmiddelen is de concentratie in huis beduidend hoger dan buiten."

'Binnen veiligheidsmarges'

De toxicoloog meent dat het OBO 'goed en degelijk is uitgevoerd', al is in het onderzoek volgens hem uitgegaan van ideale, windstille spuitomstandigheden. De verhoogde blootstelling is wat hem betreft 'evident'. "Ik denk dat voor volwassenen het feitelijke risico nog steeds binnen de veiligheidsmarges valt, hoewel dat meer op beoordeling door deskundigen berust op dan de feitelijke informatie in het rapport zelf." Van den Berg pleit toch voor een spuitverbod. "Er zijn inmiddels voldoende wetenschappelijke gegevens over blootstelling aan bestrijdingsmiddelen in de vroege levensfase. Hieruit blijkt dat een effect op de hersenontwikkeling een reële mogelijkheid is. Daarom is uit voorzorg een spuitverbod nodig in de buurt van gezinnen met kleine kinderen of zwangere vrouwen, tot ondubbelzinnig is aangetoond dat het risicoloos is. Desnoods moet dat verbod juridisch worden afgedwongen." 

Ctgb

Aan het feit dat het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) de veiligheid van middelen toetst, heeft Van den Berg geen boodschap. "Ik baseer mij op het voorzorgsprincipe bij de risico’s van stoffen, dat zowel de Europese Unie als Nederland geaccepteerd heeft." Het Ctgb wil niet reageren op de inhoud van het concept-rapport, noch op de commotie naar aanleiding van het uitlekken ervan. "Wij staan nog steeds achter onze beoordelingen, waarbij rekening wordt gehouden met de personen die met het middel werken, de omstanders in de omgeving en in beperkte mate ook met stapeling van middelen", aldus woordvoerder Hans van Boven van het Ctgb.

Omwonenden

Vermeulen heeft namens het RIVM ondertussen de betrokken omwonenden ingelicht over het lekken van het rapport naar Zembla. Volgens de brief gaat het onderzoek 'binnen enkele weken' naar de ministeries en vervolgens naar de Tweede Kamer. 'Dan wordt het openbaar en krijgt u een brief met de belangrijkste conclusies', staat in de brief.

Lees de publicatie 'Omwonenden bollenvelden meer blootgesteld aan bestrijdingsmiddelen' op de website van Zembla.

Lees het artikel over de Gezondheidsverkenning omwonenden landbouwpercelen op de website van Greenity.

Lees de reactie van het RIVM op de publicatie van Zembla.