10 juni 2022 Meer nieuws

Land- en tuinbouw op de schop

Uit de brief van ministers Henk Staghouwer van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Christianne van der Wal van Natuur en Stikstof bij het nieuwe stikstofplan blijkt dat de agrarische sector versneld aangepast wordt aan de kringloopdoelstellingen. LTO Noord noemde de plannen eerder 'absurd en onrealistisch'.

De natuur moet herstellen door de stikstofuitstoot terug te dringen, stellen de ministers Staghouwer en Van der Wal in twee brieven. 'Niet alles kan meer overal', stellen de bewindslieden. Omdat gebieden verschillen, verschilt ook de aanpak per gebied. Het Rijk heeft per gebied zogenoemde richtinggevende stikstofdoelen en reductiepercentages vastgesteld. Die lopen op van 12 tot rond de 70 procent – evenredig op te brengen door alle sectoren – in gebieden dichtbij natuurgebieden en gebieden waar de water- en bodemkwaliteit sterk moet verbeteren. In oktober volgen nadere richtinggevende doelen voor klimaat en natuur. Uiterlijk in juli 2023 is in elk gebied duidelijk wat het doel is en hoe dat gehaald wordt. Het kabinet stelt 24,3 miljard euro beschikbaar bovenop de 7 miljard euro die al is gereserveerd.

Bescherming van de landbouw

Daar waar de bodem het meest geschikt is voor landbouw, werkt het kabinet met provincies en gemeenten aan een goede ruimtelijke bescherming, schrijven de ministers. Landbouw krijgt in deze gebieden voorrang boven functies die minder afhankelijk zijn van omgevingsfactoren, zoals zonneparken, distributie- of datacentra. 'In gebieden waar de natuur of de bodem en het grondwater sterk onder druk staat, zal de landbouw hoe dan ook extensiever ingericht moeten worden met meer aandacht voor het beheer van natuur en landschap.'

Verduurzamen, verplaatsen of stoppen

Staghouwer ziet voor boeren drie mogelijkheden: (verder) verduurzamen, verplaatsen of beëindigen. 'Bij verduurzaming en ook bij verplaatsing kan gedacht worden aan extensiveren door bijvoorbeeld minder dieren per hectare, toevoegen van landschapsgrond of bijdrage aan koolstofvastlegging, water- en natuurbeheer. Andere mogelijkheden zijn het aanbieden of produceren van nieuwe producten, zoals eiwitrijke gewassen en biologische landbouw. Maar ook het aanbieden van extra diensten voor de omgeving, zoals een zorgboerderij, camping of een andere vorm van recreatie. Ook technologische innovaties, zoals hoogwaardige mestverwerking, precisielandbouw en digitalisering kunnen een manier zijn om een bedrijf toekomstbestendig te veranderen.'

Kaalslag

"De voorstellen van het kabinet betekenen een onrealistische kaalslag. Van het platteland, van de boeren en tuinders, maar ook van de natuur. Ondanks enkele empathische woorden zien we vooral dictaten van bovenaf, tegen de afspraken in het regeerakkoord. Dat gaat niet werken," zegt voorzitter Sjaak van der Tak van LTO Nederland. De belangenbehartiger hoopt dat met de provincies 'stevige bijsturing' mogelijk is.   

Perspectief

Een belangrijke voorwaarde voor toekomstbestendige landbouw is dat de ondernemer ook een duurzaam economisch perspectief heeft, stellen Staghouwer en Van der Wal. Een boer kan alleen zijn of haar bedrijfsvoering duurzaam veranderen als de hele keten meewerkt, vinden ze. Daarom geeft de minister van LNV deze zomer ketenpartijen de opdracht om concrete acties te ondernemen die het verdienvermogen van de duurzame boer verbeteren. Mocht dit onvoldoende van de grond komen, dan volgen wettelijke verplichtingen.