7 september 2021 Meer nieuws

Schouten betreurt uitlekken PBL-rapport

Landbouwminister Carola Schouten betreurt het uitlekken van het rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) over het beleid om stikstofuitstoot terug te dringen. Het beleid, dat draait om opkopen of onteigening, valt verkeerd in de agrarische sector.

De scenario's die het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en het ministerie van Financiën hebben laten doorrekenen door het PBL, hebben kwaad bloed gezet bij de agrarische sector. Voorzitter Sjaak van der Tak van LTO Nederland heeft aangegeven dat het een 'zeer kostbare en langdurige route wordt, die veel rechtszaken met zich meebrengt'. Voor de onteigening zou Den Haag miljarden uittrekken.

'Uiterste maatregel'

Ook VVD, CDA, PVV, JA21, SGP en BBB wijzen de maatregelen nu van de hand, bleek vandaag in het vragenuur in de Tweede Kamer. Volgens Schouten wordt alleen in uiterste gevallen naar onteigening gegrepen, maar komen er wel degelijk maatregelen aan voor de agrarische sector.  Er is echter nog geen besluit genomen, benadrukte de minister.

Oplossing A en B

Wat heeft het PBL doorgerekend? Om verdere stappen te zetten in de oplossing van de stikstofproblematiek en om goede condities voor Vogel- en Habitatrichtlijnsoorten te realiseren, hebben de ministeries van twee scanrio's opgesteld. De twee beleidskeuzes vullen op de zogeheten structurele aanpak stikstof en natuurversterking aan, die het kabinet in 2020 publiceerde.

Variant A is een integraal pakket gericht op stikstofreductie én op de extensivering van de landbouw rond Natura 2000-gebieden en in veenweidegebieden. Variant B is vooral gericht op stikstofreductie.

Natuurinclusief

Beide pakketten maken gebruik van opkoopregelingen om de veestapel met een derde te laten krimpen. Bij variant A horen subsidies voor onder meer stalinnovatie, extensief grondgebruik en agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Ook worden subsidies en aanvullende financiering voor het agrarisch natuur- en landschapsbeheer beschikbaar gesteld. Daarmee moet in 2030 op minimaal 50 procent van het agrarisch areaal natuurinclusieve kringlooplandbouw op niveau 2 plaatsvinden.

Invulling vrijgekomen grond

Variant B zet meer in op prijsprikkels, zoals een heffing op ammoniakuitstoot en verplichtingen. Ook geeft variant B geen invulling aan de bij opkoop van vee vrijgekomen gronden en de daaraan verbonden kosten. Het Rijk wordt coördinator van de opkoop van vrijgekomen grond door provincies en gemeenten, om te voorkomen dat na de krimp van de veestapel grote gebieden braak blijven liggen. Ook wordt doorverkoop van gronden voor 'ongewenst' gebruik voorkomen. Hoeveel grond precies beschikbaar komt voor natuur, woningbouw en energie, is niet uitgewerkt.

Variant B vraagt een budget van 14 miljard euro. Voor variant A is het budget begroot op 30 miljard euro. Deze bedragen zijn inclusief de begroting van de structurele aanpak stikstof en natuurversterking van 5 miljard euro.

Perspectief natuurwinst

Volgens de ramingen van het PBL leiden de beleidsvarianten ertoe dat in 2030 driekwart (variant B) tot 80 procent (variant A) van de Vogel- en Habitatrichtlijnsoorten op land onder gunstige condities leeft. De beleidsvarianten halen 2 tot 7 procentpunt meer natuurwinst dan de structurele aanpak stikstof. De aanvullende natuurwinst door het verminderen van de stikstofdepositie bedraagt in beide pakketten ongeveer 2 procentpunt.

Uitvoeringstempo ongekend hoog

Volgens het PBL zijn de ambities in de voorgelegde maatregelenpakketten groot en ze zouden binnen 10 jaar gerealiseerd moeten worden. Het uitvoeringstempo noemen ze ongekend hoog. Beide varianten steunen sterk op grootschalige opkoop en eventueel onteigening van veehouderijen. De budgetten zijn vele malen hoger dan in het verleden bij dergelijke operaties gemoeid waren. Er moeten nog maatregelen worden uitgewerkt: Grondafwaardering en omschakelfondsen voor extensieve landbouwvormen worden nu slechts op kleine schaal toegepast en integraal emissiearme stallen zijn nog in ontwikkeling. Daarnaast leunt variant B volgens het PBL sterk op een nieuw te ontwikkelen heffing, waarmee wereldwijd nog geen praktijkervaring is opgedaan.

Lees de publicatie.