Boekrecensie Meer boekrecensies

Tekst start onder de foto

Het wonder van collectiviteit

Het wonder van collectiviteit

Sinds 2015 bestaat er geen Productschap Tuinbouw meer en is er dus geen collectief gefinancierd onderzoek en collectief betaalde promotie in de bloembollensector meer. Daarmee kwam een einde aan bijna negentig jaar collectiviteit. De zegeningen van dit fenomeen zijn vele malen geteld: onderzoek naar welke ziekte of plaag dan ook kon snel worden opgepakt, omdat er voldoende collectief geld was. Internationale tuinbouwtentoonstellingen (Floriade, IGA) kregen een stevig fundament dank zij collectief promotiegeld. Het is er allemaal niet meer. Voor tuinbouwhistoricus Maarten Timmer reden om de geschiedenis van deze periode samen te vatten in het onlangs verschenen boek Het Centraal Bloembollen Comité/een succesvolle samenwerking die niet duurzaam bleek.

Timmer maakt helder dat met name de slechte jaren in en na de Eerste Wereldoorlog een belangrijke basis vormden voor de samenwerking tussen de toen drie belangrijkste verenigingen in de bloembollensector, te weten de Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur, de Bond van Bloembollenhandelaren en het Hollands Bloembollenkweekers Genootschap. Ze hadden alle drie veel leden en daarmee de mogelijkheid om een grote mate van collectiviteit te organiseren. In 1925 kwam het Centraal Bloembollen Comité tot stand, dat zich richtte op wat toen Onpersoonlijke Reclame (promotie) en Wetenschappelijk Onderzoek heette. Deelnemers betaalden twee cent per roe geteelde bollen. Per jaar laat Timmer zien wat de inkomsten waren en waar dat geld aan werd besteed. In 1929/1930 ging het al om 90.000 gulden, voor die tijd een fors bedrag. Zelfs in de crisisjaren kon er worden geheven, behalve in 1932/1933. In 1939 kwam er al weer ruim 180.000 gulden binnen.

Na de Tweede Wereldoorlog kon via de productschappen de collectiviteit worden voortgezet. Gaandeweg begon het systeem echter averij op te lopen. Timmer trekt de streep bij 1972. Wat er na dat jaar gebeurt aan onderling geruzie binnen de diverse organisaties in de sector is beschamend. In feite wordt dan al de kiem gelegd voor het opheffen van het IBC eind 2011. Dank zij het Regeerakkoord uit 2012 van het kabinet Rutte-2 komt er ook een einde aan het collectieve onderzoek. In feite, zo stelt Timmer terecht, is de sector weer terug bij af. Het wonder van de collectiviteit bleek onvoldoende gelovigen te hebben en dit boek geeft inzicht in de achtergronden.

Twee minpunten aan het boek: de kwaliteit van de illustraties is in veel gevallen matig en het was goed geweest als iemand de tekst had geredigeerd. Die bevat nu nogal wat storende typefouten. Verder niets dan lof voor deze geschiedschrijving, waarvoor de sector zelf helaas geen geld over had.

 

Arie Dwarswaard

 

Maarten Timmer – Het Centraal Bloembollen Comité/Een succesvolle samenwerking die niet duurzaam bleek. 342 pagina’s, ISBN 978-1-38-885907, prijs ongeveer 110 euro. Het boek is te bestellen via www.blurb.com